|
Familie Tael / Taal Update d.d. 5 juni 2011 |
|
Verreweg de meeste mensen met de familienaam Taal woonden in Scheveningen. Een deel zwermde uit over Nederland. Achter in de 19e eeuw trokken Johannes Taal en zijn echtgenote Wilhelmina Zuidhoek, met hun gezin, van Scheveningen naar Den Helder. Daar was hij visser. In 1896 verhuisde het echtpaar opnieuw nu vanuit Den Helder naar Amsterdam. Johannes, die Jan werd genoemd, werkte daar als vishandelaar. In Amsterdam woonden zij tot in 1909 in de 2e Spaarndamstraat , op een vijftal volgtijdelijke adressen. Op het laatste adres aldaar, (nummer 86 hs) formeel ingeschreven, is Johannes overleden. Niet alle kinderen verhuisden mee naar Amsterdam, onder andere zoon Jacobus Taal, mijn grootvader, bleef in Den Helder als visserman werken. Meer informatie is te vinden op www.famtaal.nl . Hij trouwde tweemaal, een deel van zijn kinderen verhuisden op hun beurt om economische redenen naar Zaandam. Een enkele van zijn kleinkinderen belandde op Urk, het voormalige eiland waar Jacobus zijn tweede vrouw Aaltjen Pasterkamp vandaan kwam. Op Urk wonen nu meerdere Taal 'en. Trouwens, de relaties tussen Den Helder en Urk waren velerlei. De jongste broer van Jacobus Taal, die net zo als zijn vader Johannes heette, is meegegaan naar Amsterdam. Uiteindelijk is deze jongste zoon weer naar Den Haag terug verhuisd. Uiteraard der zaak zijn meerdere "takken" van de familie over Nederland uitgewaaierd. Ook in de provincie vanwaar mijn vrouw komt, Noord Brabant, wonen Taal 'en. Met name in de regio Bergen op Zoom en Breda leven ook wat leden van het geslacht Taal. Naar mij bekend ging vanuit Scheveningen "Pieter Taal geb ca 1783" in zijn 2e huwelijk (met Neeltje Barendse) daar wonen. Voor de parenteel van deze Pieter : klik voor grafische weergave Deze Pieter is niet de stamvader van alle Brabantse Talen, in Den Bosch woonden eveneens familie(s) Tael. De provincie Zeeland heeft ook zijn Taal'en. De meeste stammen af van ene Leendert Taal met Johanna de Korte. Leendert is geboren in Katwijk, en trouwde in Buttinge. Zijn vaders grafische parenteel Zijn vader was Gerrit Ariese Taal ( met Alebertje Klaase Heer), waarschijnlijk een zoon van Arie Taal & Trijntje van Duijvenbode. De vader van deze Arie (Gerrit Ariese) kwam uit Scheveningen. De roots van Taal'en in Brabant en Zeeland liggen dus ook in Scheveningen. De familie heeft al langdurig een voorkeur voor woonplaatsen die over water bereikbaar zijn; zo ook Rotterdam. In het gemeentearchief is goed zichtbaar hoe de schrijfwijze "Tael" overging in "Taal". Verbindingen van een aantal personen in Rotterdam met Scheveningen zijn te constateren. Maar van de meeste lieden zijn de familierelaties mij niet bekend. De provincie Utrecht kent ook een tak van de familie; deze is afkomstig van Willemijntje Taal, een ongehuwde moeder waarvan de ouders mij onbekend zijn. Haar grafische parenteel. De oudst bekende Taal uit Scheveningen, die overigens Heyndrick Tael heette, werd geboren rond 1510.Zijn parenteel in tekst en/of in schema. In Brielle woonde een familie Tael
met een over drie eeuwen duurzame bestuurlijke maatschappelijke positie.
Het streekarchief Voorne-Putten-Rozenburg omvat over hun handel de nodige
documentatie. In de rekening van de kerkmeesters der St Catharinakerk, loopende van derthiendach 1502 tot derthienavond 1503: "Betaelt Pier Tael als graftmaker van dat hij in der kercken arbeit geweest heeft...." (H. de Jager: De Brielsche Vroedschap (Rijswijk, 1904), p. 20-21.) Blijkbaar had Pier een zodanige leeftijd dat hij betaalde arbeid kon leveren. Het is geen wilde veronderstelling dat Pier Tael voor 1490 is geboren. Hij is dus ouder dan de oudst bekende Tael in Scheveningen: Heyndrick Tael, barbier en chirurgijn, waarvan het geboortejaar op ca. 1510 wordt gesteld. Deze familie Tael (in de 17e eeuw ook geschreven als "Taal") loopt door tot midden 18e eeuw, tenminste in de lijn van familieleden die van generatie op generatie deel uitmaakten van het Brielsche stadsbestuur (Brielsche Regeering). Op 17 october 1743 werd Cornelis Tael te Brielle begraven. Voor zover bekend liet hij geen kinderen na. Leden van de familie worden vaak betiteld als 'coopman', met name in de 16e/17e eeuw. Cornelis en zijn kleinzoon Anthony zijn blijkens de akten met name bezig met onroerend goed. Dit strookt met het historisch beeld dat Nederland in de 18e eeuw vermogensbeheer domineerde boven ondernemen. De Tael'en zijn met de reformatie protestanten geworden: dopers, leden van de Waalsche Kerk en Hervormd (is destijds gereformeerd). Daniel Cornelisze werd in 1569 verbannen uit Brielle, vanwaar hij al eerder veiligheidshalve was vertrokken. Toen het tij keerde, keerde hij terug. De Brielse familie Tael / Taal had meerdere over de republiek verspreide contacten. Meest opvallend zijn de familierelaties met de families van der Goes en Mouchon te Delft. De laatste burgemeester Cornelis Tael trouwt ook te Delft, evenals eerder in 1594 Claes Danielsz Tael aldaar trouwde. Meerdere vermeldingen van de naam "Tael" komen in Delft voor, en in nog groter aantal in Rotterdam. Tevens zijn er verbindingen met Amsterdam (Elias Tael, coopman) en Scheveningen. Ook komen sociale en zakelijke contacten met de oude hoofdstad van Holland - Dordrecht - voor. Hun deelname in de regentenklasse, en het rouleren over de (mn. zuidelijke) Hollandse steden, suggereert een bredere deelname in de macht die de protestanten tijdens de 80-jarige oorlog opbouwden. De verbinding met Delft (woonplaats van Oranje) ondersteunt dit. Akten in het streekarchief Voorne-Putten en Roozenburg tonen tot in de 19e eeuw transacties die hun naam dragen. Alhoewel de handelende partijen dan de weduwe Maria Adriana van der Goes en haar tweede echtgenoot Mouchon, zijn. Het algemene beeld dat opkomt is er een van een familie die breed actief was in het maatschappelijk en economisch verkeer. De familie Tael bewoog zich over het netwerk van handelssteden dat de basis vormde van Holland. Daarbij niet te vergeten dat vroeger de kern van het graafschap Holland lag in de regio die nu Zuid - Holland heet, tesamen met het noord-westen van de huidige provincie Brabant. Waarschijnlijk is het geen toeval dat de stamvader van de Scheveningse Tael'en als chirurgijn tot de lokale middenklasse behoorde. (Overigens een beroep dat later ook in Brielle binnen de familie werd uitgeoefend.) Doorgaans wordt Scheveningen gezien als oorsprongsgebied van de Taal'en. Dit valt nog te bezien; de oudste Tael wordt in Brielle aangetroffen. Hetgeen overigens nog geen sluitend bewijs is dat het geslacht ook daar vandaan komt. Wel zijn er indicaties dat er sprake was van relaties met Scheveningen, en mogelijk ook de Tael'en aldaar.
Hoe het ook zei, de Tael'en in Brielle zijn eerder in de tijd te constateren dan elders in de Republiek (Amsterdam, Delft, Rotterdam, 's-Hertogenbosch). Zie voor dit geslacht Tael: in schema en/of in tekst In de gouden eeuw woonden in Amsterdam Elijas Tael en zijn gelijknamige zoon in de Warmoesstraat. Beiden zijn in de Oude Kerk begraven (grafnummer 159, in het middenschip). Elijas de oude was in 1596/1597 geboren, en overleed in 1673. Hij overleefde zijn zoon Elijas de jonge, welke in 1663 overleed. Deze familie Tael was afkomstig uit Delft (bron: De vroedschap van Amsterdam). Zijn vader Claes Danielsz Tael is geboren in Den Briel. Elijas de oude was papierkoopman en 'Neurenberger winkelier' in de Warmoesstraat, in het pand 'In de vergulde bril'. In de 16e eeuw was deze straat de plek waar de rijke kooplieden woonden. Gedurende de daarop volgende eeuw gingen de rijken aan de nieuw aangelegde grachten wonen. Elijas behoorde dus tot de 'economische sub-top'. In de manlijke lijn stierf deze tak van de familie uit. Maar via de huwelijken van twee dochters was Elijas geparenteerd aan voorname Amsterdamse regentenfamilies: Schellekens en van Hoven. Leden van deze families waren raden in de vroedschap. De contacten met de stad van herkomst Den Briel bleven. Antonie de jonge - later burgemeester van Brielle - was bij Elijas in Amsterdam in de leer. Ook voerde Elijas een rechtzaak over een stuk onroerend goed bij Brielle.
Versie d.d. 5 juni 2011
|